Dienst 3 mei 2020

Orde van dienst voor zondag 3 mei 2020

4e zondag van Pasen / zondag ‘Jubilate Deo’
voorganger: ds. Marianne Paas Feenstra
[online-viering i.v.m. coronavirus]

Liederen voor de dienst:
1) ‘Jezus is de Goede Herder’
2) ‘Als een hert dat verlangt naar water’

Welkom en mededelingen (ouderling van dienst)

Aansteken van de Paaskaars en de gemeente uitnodigen thuis ook een kaars aan te steken.

LIED ‘Mijn herder’ (Psalm 23, uitvoering LEV)

Inleiding op de dienst

Bemoediging en groet

LIED Zoekend naar licht – NLB 1005

Inleiding op het gebed

Gebed op de drempel: ‘Hulpeloos gebed’ (Marijke de Bruijne)

LIED NLB 66A Jubilate Deo (Taizé)

Moment voor de kinderen

LIED ‘k Stel mijn vertrouwen (Opwekking 42)

SCHRIFTLEZING Exodus 17,8-16

8In Refidim werd Israël aangevallen door de Amalekieten. 9Toen zei Mozes tegen Jozua: …

LIED ‘Eens zal het vrede zijn’ (Hanna Lam)

SCHRIFTLEZING Johannes 10, 1-10

1‘Waarachtig, ik verzeker u: wie de schaapskooi niet binnengaat door de deur maar ergens anders naar binnen klimt, is een dief of een rover. 2Wie door de deur naar binnen gaat, …

Preek

Gemeente van Christus,

Ik zal zorgen dat niets op aarde nog herinnert aan Amalek. Overtuig Joshua daarvan. Dat zegt God tegen Mozes.

En in Deuteronomium worden deze woorden herhaald, in een opsomming van tal van richtlijnen voor het goede leven. In Deuteronomium 25 kun je dat lezen:

17Vergeet niet wat de Amalekieten u hebben aangedaan tijdens uw tocht uit Egypte. 18Toen u uitgehongerd en uitgeput was hebben ze gewetenloos, …

Lange tijd was het zogenaamde ‘Amalekmonument’ te vinden aan de Gedempte Gracht in Den Haag. Het bestond uit een sculptuur van een Davidsster met vier wanhopige mensen daarop. Daarnaast hing een plaquette, met daarop een tekst uit het Bijbelboek Deuteronomium: ‘Gedenk wat Amalek u gedaan heeft … Vergeet het niet’ en een verwijzing naar de Bijbeltekst. In het Nederlands en in het Hebreeuws.

Dit Amalekmonument is een paar jaren geleden verplaatst naar een nieuwe plek in Den Haag.

Nu vind je het als onderdeel van een groter monument, een gedenkplek op het Rabbijn Maarsenplein, in de oude Joodse buurt. Het is opgericht ter nagedachtenis aan de 12.000 Joodse Hagenaars die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en vermoord, en ter herinnering aan de oude Joodse buurt.

Het gehele monument bestaat uit een paar onderdelen. In het midden van een driedelige muur staat een deur op een smalle kier. Hierop is de Amalek sculptuur van Stins geïnstalleerd. Twee koffers, één naast de deur en één op het plein verderop, staan symbool voor de deportatie.

Het oudste beeld uit 1948, dat in dit monument is opgenomen, bevindt zich aan de muur achter de deur. Dat is de plaquette ‘Rachel weent over haar kinderen…’. Een herinnering aan de weggevoerde Joodse kinderen, het toont het verdriet daarover. Op dit plein speelden vroeger de Joodse kinderen en werd er gelachen, het was in de oorlog het schoolplein van de Joodse school. Dat wordt in herinnering gebracht door dit kindermonument.

Tenslotte zie je op het plein een rij van zes stenen ovale zitplaatsen. Ze staan symbool voor de zes miljoen vermoorde Joden. Elke steen toont bovendien aan beide kanten een reliëf dat voor één van de twaalf stammen van Israël staat. De zes ovale stenen en die twaalf reliëfs vormen tezamen achttien elementen. In het jodendom is achttien een speciaal getal: het is de letterwaarde van het Hebreeuwse woord ַחי (chai) is. Chai betekent leven.

We horen vanmorgen over Amalek. Het is goed om te weten dat Amalek buiten de Bijbel nergens voorkomt in historische beschrijvingen van die tijd. Amalek bestaat buiten de Bijbel niet. Het is niet te verbinden met één bepaald reëel bestaand land of volk. Niet toen, niet hier en nu.

Amalek staat in de Bijbel symbool voor het ultieme kwaad, dat altijd weer opkomt. Dat zich de eeuwen door in allerlei gedaanten laat zien.

Heel de Shoah, de holocaust, is daar bewijs van, van het ultieme kwaad – dat kwaad dat het heeft gemunt op mensen die onderweg zijn naar vrijheid.

Het volk Israël heeft Egypte achter zich gelaten. Maar er is nog een lange weg te gaan naar werkelijke duurzame vrede. Er is nog een lange weg te gaan naar leven in al zijn volheid, zoals Jezus er over spreekt.

En op die lange weg worden we opgeroepen om ervoor te zorgen dat niets op aarde nog herinnert aan Amalek.

Dat is als het ware het ‘eindplaatje’. Dat we ooit een keer om ons heen kijken in de wereld en niets meer tegenkomen wat ons nog aan ‘Amalek’ herinnert. Maar zover is het nog lang niet. Nog lang niet.

Daarmee zitten we middenin de thematiek van de komende dagen 4 en 5 mei. We herdenken. Om niet te vergeten hoe verschrikkelijk lelijk het kwaad eruit ziet. Om bewust te maken, om ervan bewust te blijven, van dat wat ‘nooit meer mag gebeuren’.

Een paar keer al was ik in Yad Vashem, in Jeruzalem. Het grote indrukwekkende herinneringsmonument voor de slachtoffers van de holocaust. Ik kan niet met droge ogen door de historische tentoonstelling lopen. Je ziet er goed hoe in de loop van een aantal jaren, met kleine stapjes, sluipenderwijs maar doelbewust wordt toegewerkt naar een wereld waar uiteindelijk de massale vernietiging van Joden ongehinderd kon plaatsvinden.

We herdenken. Om goed te weten naar welke stemmen we wel en naar welke stemmen we niet moeten luisteren.

In de paar korte gelijkenissen van Jezus die we vandaag horen wordt het kwaad opgevoerd als rovers en dieven, die uit zijn op de vernietiging van de schapen.

Daartegenover staat de herder van de schapen. De schapen kennen zijn stem. Vertrouwen hem. Volgen hem. Ze weten naar wie ze wel en naar wie ze niet moeten luisteren.

De deur speelt een rol in de gelijkenis van Jezus. Op verschillende manieren. In ieder geval kiest het kwaad niet de deur als toegang. Iedereen die wel eens een woninginbraak heeft meegemaakt, herkent dat beeld.

Ik moet opnieuw denken aan de monument in Den Haag, aan die deur die op een kier staat.

Áls je de deur op een kier zet, dan moet je wachter, je bewaker,
wel goed functioneren. Anders kan er heel gemakkelijk iets naar binnenglippen dat uiteindelijk toch schadelijk is.

In de gelijkenis van Jezus is er ook een bewaker. Deze bewaker laat iemand toe als hij de stem van de herder herkent. Je zou kunnen zeggen: de bewaker, dat is het vermogen van ieder mens om te bepalen wie er binnenkomt, wie je binnen wilt laten…

Dat is het vermogen om te herkennen of iets van Godswege komt, of iets gericht is op de volheid van het leven – of dat iets in wezen uit is op kapot maken, afbreken, uiteen jagen, vernietigen, … Maar hoe filter je dat nou goed? Hoe onderscheid je al die stemmen? Want het zijn er nogal wat in onze tijd… en dat kan behoorlijk verwarrend zijn.

Hoe zorg je dat jouw innerlijke bewaker goed functioneert? Hoe zorg je ervoor dat jouw antenne goed afgesteld staat?

Ik vermoed dat het een levenslange oefening is. Oefenen in het luisteren naar de stem van de herder. Zodat je die uit duizenden zult gaan herkennen. Steeds eerder, steeds sneller, steeds beter.

Als iemand je probeert over te halen om op wat voor manier ook wie zwak zijn aan te vallen of in de steek te laten, dan weet je: dat kán de stem van de herder niet zijn. Want de herder wil zijn leven geven om er voor te zorgen dat mensen zijn liefde voelen.

Als er iemand binnen wil komen met grote praat over zijn of haar eigen geweldige verdiensten en je vraagt om hem of haar te volgen, dan weet je: dat kán de stem van de herder niet zijn. Want de herder is niet van de grootspraak, is niet van eigen volk eerst, is niet van klatergoud en schone schijn, is niet van kracht en macht en grof geweld. De herder wil zijn leven geven om er voor te zorgen dat wij zijn liefde voelen.

Als iemand probeert je ervan te overtuigen dat de ene mens meer waard is dan de andere mens, wees dan op je hoede, weet dan: dat kán de stem van de herder niet zijn. Want voor de herder is ieder mensenleven heilig. En hij wil zijn leven geven om er voor te zorgen jij zijn liefde voelt.

Amen

LIED Tot jij mijn liefde voelt (versie De Passion)

Pastorale mededelingen

Vanmorgen hebben we verschillende berichten van overlijden. Vanuit de Protestantse gemeente Ruinen laten we weten dat op zaterdag 25 april is overleden Gerard Jan Victor Solinger, op de leeftijd van 73 jaar. Wonende in Koekangerveld. De afscheidsdienst heeft plaats gevonden op donderdag 30 april.
Op maandag 27 april is overleden Stiena Hooijer-Neve op de leeftijd van 92 jaar. De afscheidsdienst heeft plaats gevonden op vrijdag 1 mei.
Vanuit de Protestantse Gemeente Pesse laten we weten dat in de nacht van vrijdag op zaterdag, op 2 mei, Roelof Koopman is overleden, in de leeftijd van 76 jaar, echtgenoot van Alie Koopman-Lindemulder, wonend aan de Cavaljeweg in Stuifzand. De afscheidsplechtigheid zal vanwege de omstandigheden in besloten familiekring plaatsvinden op woensdagmorgen 6 mei a.s.

Wij gedenken het leven van Hendrik Klomp (IM)

Gebeden

Collectemoment

LIED ‘Ga met God’ (NLB 416)

Zegenbede

LIED Wilhelmus