De kerkklok van Noach

Speciaal voor The Living Lordsingers fietsten Els en ik op zondagavond 28 mei naar Hoogeveen. Vanuit de feesttent in de Hoofdstraat klonk nog gezellige muziek. Oh, dacht ik, bij de Grote Kerk is ook nog wat te doen. Recht tegenover de ingang van de kerk stond een eenzame trommelaar. Voor het eerst zag ik een echte trommelslager in functie.

Sinds 1647 was er een trommelslager in dienst van de gemeente Hoogeveen om de weerbare mannen op te roepen voor de wolvenjacht. In de geschiedbeschrijving van Hoogeveen lees ik ook dat door geldgebrek de kerk in Hoogeveen geen klok had. Er was trouwens ook nog geen eigen predikant. Om de twee weken kwam de dominee van Echten voor een preek naar Hoogeveen. Maar vanwege zijn gezondheid kwam hij ook wel eens niet. Om de gemeente te laten weten dat de dominee er was en er dus een kerkdienst gehouden kon worden, moest die trommelslager ook maar trommelen op de zondag om de mensen naar de kerk te krijgen.

Op onze gemeentereis door Griekenland bezochten we ook enkele middeleeuwse Meteorakloosters. Deze kloosters zijn werkelijk schitterend gelegen, hoog bovenop grillige rotsformaties. Ooit waren er meer dan twintig, nu zijn er nog zes in gebruik. En daar zag ik voor het eerst een houten plank met een bijpassende hamer. De dienstdoende monnik moest met de hamer op de plank slaan als aankondiging dat de kerkdienst gaat beginnen. Voor de foto heb ik even de hamer ter hand genomen, maar het oproepsignaal voor een kerkdienst heb ik niet gegeven. Stel je voor dat ik op een vrije maandagochtend ook nog dienst zou moeten doen.

Bijbelse geschiedenis leert ons dat Mozes van de HEER de opdracht krijgt instrumenten te maken die gebruikt kunnen worden om het volk bijeen te roepen. Maar de houten plank gaat nog verder terug dan Mozes. In één van de oerverhalen bouwt Noach een schip. Een kinderliedje zingt: Klop, klop, klop. Tik, tik, tik. Noach bouwt een heel groot schip. Met zijn geklop roept Noach alle dieren bijeen, want in zijn schip (ark) is er redding. Zo kloppen al eeuwenlang monniken op een houten plank om de mensen bijeen te brengen op de plek waar redding verkondigd wordt.

Kerkklokken hebben in onze cultuur die taak overgenomen. Maar blijkbaar komen de mensen niet meer zo gedwee als ooit de dieren bij Noach naar de plek van heil. Hoe enthousiast er ook getrommeld wordt door de tamboer, hoe oorverdovend kerkklokken geluid worden, hoe mooi de gedachte ook van een houten plank die verwijst naar de oertimmerman Noach – de kerken zitten niet meer vol.

Nou denk ik zelf niet dat de kerk gelijk staat aan “de arke der verlossing”. Maar wel blijft de vraag, als wij vinden dat de kerk een boodschap heeft van heil voor de wereld, hoe maken we dat dan bekend in de wereld. Het zal wel te maken hebben met dat lied (toepasselijk vertaald): Maar niet met hout en vel en brons alleen is ’t grote werk gedaan. ’t Zal om onszelve gaan. Zou die trommelslager voor de kerk in Hoogeveen weten dat hij met zijn getrommel in het spoor staat van Noach?

Ds. Cees J. ’t Lam, 29 mei 2017